Caner Fidaner'den

Dillerin ayırdığını, sözcükler birleştirir

Kaynayanlara Cupid, sarmaşanlara aşk

Aşk deyince kadim dillerden aklımıza gelen ilk gelen sözcük her ne kadar Eros oluyorsa da, eski Yunanca’da aşk ya da sevgi kavramlarını ifade eden dört farklı terim buluyoruz: Eros, phileo, agapao, stergo. Bunlardan Eros hem aşk tanrısının adı, hem de “cinsel aşk” anlamına geliyor. Bu sözcük yirminci yüzyılda Freud sayesinde kitlelere mal olmuş, erotik, erotomani, erotisizm gibi muhtelif terimlerin de kaynağı olmuş. Phileo sözcüğü ise “duygulanım, sevgi, yakınlık duyma” gibi anlamlar taşıyor, kitap sevme anlamındaki bibliofili, armoni ya da müzik sevme anlamına gelen filarmoni gibi bileşik isimlere katılıyor. Agapao sözcüğünü Yunan pop müziğinden biliyoruz, bu kavramın içinde bağlılık var, kendini birisine adamak var. Stergo ise “karşılıklı saygı ve sevgi” gibi bir anlam taşıyor, genellikle anababa ile çocuklar veya yönetici ile yönetilenler arasındaki ilişki için kullanılıyor.
Latince’de ise “ihtiras, aşk” alamına gelen cupido diye bir sözcük var, tarih sahnesine çıkma sırası Romalılara gelince onlar da bu sözcüğün ifade ettiği kavramı kişiselleştiriyorlar, böylece Cupido ya da Cupid adında, Eros’un eşdeğeri nurtopu gibi bir tanrıları oluyor. Kanatlı, minik bir çocuk olarak canlandırdıkları Cupid’in eline bir yay tutuşturuyorlar, hatta bu yayı da dudak şeklinde çiziyorlar ki, Cupid insanları oklayıp birbirlerine aşık olmalarını sağlasın! Cupid ve benzerlerinin büyük dedesi, Sanskritçe’de “kaynamak, köpüklenmek” anlamına gelen kupyati sözcüğü, daha doğrusu öyle düşünülüyor. Doğrusu ihtiras kavramının kökeninde kaynama fikrinin olmasını insan yadırgamıyor.
Türkçede çok sık kullandığımız aşk sözcüğünün kökenini de merak edebilirsiniz. Bu sözcğü Arapçadan almışız ve birkaç yüzyıl öncesine kadar ışk şeklinde kullanmışız. Sonra ne olduysa olmuş, baştakı “ı” harfi “a”ya dönüşmüş. Sözcüğün Arapçadaki köken anlamı “sarmaşık, sarmaşık gibi sarılmak”. Eh, aşk kavramı için bu da “kaynamak” kadar makul bir köken, öyle değil mi?

.

Caner Fidaner

Kaynayanlara Cupid, sarmaşanlara aşk
Reklamlar

23/02/2010 - Posted by | Dil Meselleri | , , , ,

Henüz yorum yapılmamış.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: