Caner Fidaner'den

Dillerin ayırdığını, sözcükler birleştirir

Tepetaklak Bir Dünya

Apollo 17’den “tersine” bir fotoğraf: Ortada Madagaskar adası, onun sağında Afrika

Dikkat ettiniz mi, filmlerde filan uzay gemisinden dünyaya bakanlar, hep kuzey kutbunun yerkürenin üst tarafında olduğunu görür. Acaba dünya yuvarlağı uzayda “gerçekte” nasıl duruyor? Hakikaten kuzey kutbu hep yukarıda mı kalıyor? Örneğin başka dünyalardan bir uzay gemisi gelse, onun içindekiler yerküremizi nasıl görecek? Onlar için de illa kuzey yukarıda mı olacak?

Halbuki düşünün bir: Bir futbol topunun üzerine dünya haritası çizsek, sonra da o topu uzaya bıraksak, bunun altı, üstü olur mu? Olmaz elbette! Ayaklarımızı basacağımız sabit bir zemini bulunmayan, yani alt tarafı, üst tarafı olmayan uzay boşluğundaki yerkürenin neden bir tarafı hep “yukarıda” olsun ki? Dünya, boşlukta öylesine yuvarlanan bir cisim sadece. Fakat coğrafya derslerinden tanıdığımız, kuzeyi yukarda gösteren haritalara, kürelere o kadar alışmışız ki, dünyamızı başka bir pozisyonda aklımıza getiremiyoruz. Okumaya devam et

Reklamlar

24/08/2010 Posted by | Dil Meselleri | , , , , , , , | 4 Yorum

Avrupalılar Güney Denizlerinde

Eos (Yağlıboya tablo, Evelyn De Morgan -1895)

Avustralya ile Avusturya’yı karıştırmayanınız var mı? Çocukluğumda, “Başka sözcük mü kalmadı da bu iki ülkeye benzer isimler verdiler?” diye ülkelere ad koyan meçhul kişilere kızardım. Sonraları, “Avustralya dünyanın öbür ucunda, yani ‘adı uzun olanın yolu da uzun’, unutma!” diye bir ezberleme bağlantısı kurarak kendi çözümümü üretmiştim.

İyi de, Avustralya’nın adı nereden geliyor? Meğer bu ismim kökeni, başlangıçta “güney rüzgarı” anlamına gelen, ama giderek güney yönünü ifade etmeye başlayan auster sözcüğü imiş! Sözcüğün daha da eski haline bakıyoruz, Hint Avrupa dillerinin ortak kökü olan dilde aus- önekinin “güneşin doğması, parlaması” gibi anlamları olduğunu görüyoruz. Bizim “doğmak” fiilinden türemiş doğu sözcüğümüz gibi yani…

Güneşin doğuşunu ve parlaklığı ifade eden aus- öneki, Yunan mitolojisinde kıyafet değiştirip şafak tanrıçası Eos oluyor! Ama bizim kuşak bu ismi bir tanrıça adı olarak bilmez, Canon marka fotoğraf makinelerinin Eos serisinden tanır. Okumaya devam et

22/08/2010 Posted by | Dil Meselleri | , , , , , , , | Yorum bırakın